Taşın Hafızası

İsa Bey Camii’nde yer alan bu bezemeli sütun başlığı, farklı dönemlerin mimari mirasını aynı yapı içinde buluşturan dikkat çekici bir ayrıntıdır. Antik bir yapıdan alınarak caminin inşasında yeniden kullanılan bu parça, mimarlık tarihinde “devşirme malzeme” ya da “spolia” olarak adlandırılır. Sütun başlığının yüzeyinde yükselen yaprak motifleri ve köşelere doğru kıvrılan volütler görülür. Taşa derinlik kazandıran bu bezemeler, Antik Çağ’ın klasik mimari geleneğini yansıtır. Işık ve gölge, oyulmuş yaprakların arasında ilerledikçe başlığın ayrıntıları daha belirgin hâle gelir. İsa Bey Camii, on dördüncü yüzyılda Ayasuluk’ta, günümüzde Selçuk olarak bilinen tarihî çevrede inşa edilmiştir. Caminin yakınındaki antik yapılara ait taşların ve sütunların yeni mimari düzen içinde değerlendirilmesi, bölgenin uzun tarihini yapının içine taşır. Devşirme malzeme kullanımı, geçmişten kalan bir mimari parçaya yeni bir yapı içinde yeni bir işlev kazandırır. Bir zamanlar farklı bir yapının parçası olan bu sütun başlığı, camide taşıyıcı sistemin ve ibadet mekânının bütünleyici bir unsuru hâline gelir. Böylece taş, ait olduğu eski dönemden izler taşımayı sürdürürken yeni yapının mimari kimliğine de katılır. Bu sütun başlığı, İsa Bey Camii’nin yalnızca kendi döneminin sanatını değil, bulunduğu coğrafyanın daha eski kültürel katmanlarını da bünyesinde barındırdığını gösterir. Antik bezemeler ile İslam mimarisinin aynı mekânda buluşması, Selçuk’un çok katmanlı tarihini taş üzerinden görünür kılar.

Antik bezemeli devşirme sütun başlığı: İsa Bey Camii, Selçuk · Fotoğraf: Öğrenci çekimi.